نويسندگان را در پناه حمايت خود گرفتند ، بطورى كه هرات را مىتوان يكى از مراكز علمى و ادبى آن دوران به‌شمار آورد . نكته مهمى كه بايد به آن توجه كرد ، علاقه‌ايست كه سلسله‌هاى پادشاهان مسلمان هند به فرهنگ و ادب ايرانى نشان دادند ، با اينكه اينان نه ايرانى بودند و نه ارتباط خاصى با ايران داشتند ، دربار و درگاه آنان ، محل تجمع دانشمندان و نويسندگان ايرانى بود كه به جهات مختلف از برابر حمله مغولان گريخته و در آن خطهء امن ، رحل اقامت افكنده بودند . به اين ترتيب ، درگاه پادشاهان دهلى پناهگاه كليه شخصيّتهاى علمى ، سياسى و ادبى آن روزگار شده بود . « مثلا تنها در درگاه ناصر الدّين محمود بن شمس الدين التمتش در يكى از روزهاى بار ، غير از صدور و سادات و مشايخ نامدار ، 25 تن شاهزادهء عراق و خراسان و ماوراء النهر كه در دوران خطرات و بحرانهاى متعاقب حمله چنگيز به هندوستان آمده بودند ، با آسايش زندگى مىكردند . » « 1 » و همچنين در عهد غياث الدين : « در روز سوارى ، پانصد سيستانى و غورى و سمرقندى و كرد و لر و عرب با شمشيرهاى برهنه بر دوش پياده با هاىوهوى فراوان در ركاب او مىرفتند ، در همين عصر مجالس جشن را نيز به تكلف آراستى و ايام عيد و نوروز را به طرز پادشاهان عجم به سر بردى ، در ايام جشن تا آخر روز به مجلس نشستى و پيشكشهاى خوانين و امرا ، از نظر گذشتى . . . » « 2 » در عهد علاء الدين محمد ، ملقب به سكندر ثانى ، مقرراتى براى حسن ادارهء امور وضع شد . در عهد او ، شيوخ بزرگ تصوف در دهلى و شهرهاى ديگر اسلامى به سر مىبردند و نويسندگان و شاعران « 3 » مشهورى مانند امير خسرو و امير حسن و صدر الدين عالى و عده‌اى ديگر در درگاه او از حقوق و مزايايى برخوردار بودند و نيز اهل هنر را بر اين قياس بايد كرد . . . به همان ميزان كه دولتهاى مسلمان دهلى قلمرو تسلط خود را در هندوستان توسعه مىدادند ، به همان نسبت هم وسيلهء انتشار زبان فارسى و فرهنگ ايرانى و اسلامى در هندوستان مىشدند و هرچه بر ميزان ثروت اين دولتها افزوده مىشد ، توجه شاعران و نويسندگان و علما و مشايخ از ايران به سرزمين ثروتمند و پهناور جديد اسلامى افزايش مىيافت و دشواريهايى را كه در ايران براى اهل علم و هنر حاصل مىگرديد ، دولتهاى مسلمان و فرهنگ دوست هند ، جبران مىنمودند . » « 3 » از خاندانهايى كه بعد از مرگ سلطان ابو سعيد بهادر خان در ايران نام و نشانى كسب

--> ( 1 ) . تاريخ فرشته ، چاپ هند ، جلد دوم ، ص 128 . ( 2 ) . همان كتاب ، همان جلد ( 3 ) . به نقل از تاريخ ادبيات در ايران ، پيشين ، از ص 22 تا 24 ( به اختصار )